موفقیت معدنی‌ها در پسابرجام؛ با رفع چالش‌های درونی

یکی از موضوع‌های مهمی که امروزه از سوی فعالان و کارشناسان بخش معدن مورد توجه قرار گرفته، استفاده از فضای پسابرجام است زیرا به واسطه برداشته شدن تحریم‌ها، فرصت مناسبی برای ایجاد ارتباط با شرکت‌های بزرگ معدنی جهان است.

در این‌باره، شاهدیم که سازمان‌های بزرگ دولتی و خصوصی رایزنی‌های بسیاری برای همکاری مشترک با کشورهای پیشرو در عرصه معدن و حلقه‌های بعدی برای تکمیل زنجیره ارزش وارد عمل شده و به نتایج به نسبت قابل‌قبولی رسیده‌اند. انجام مذاکرات را می‌توان پله نخست برای ورود خارجی‌ها به معادن ایران دانست چراکه برای فعالیت در ایران نیاز به زیرساخت‌های اولیه همچون داشتن منابع انرژی، جاده‌های حمل‌ونقل و از آن مهم‌تر قوانین معدنی بوده و این درحالی است که به گفته کارشناسان و فعالان حوزه معدن به دلیل شفاف نبودن برخی از این قوانین و طولانی شدن فرآیند اداری برای آغاز فعالیت‌های معدنی، سرمایه‌گذاران برای ورود به این حوزه دچار تردید می‌شوند.

جذب سرمایه خارجی
از نگاه کارشناسان معدنی، با برداشته شدن تحریم‌ها، دست واسطه‌گران در تمامی بخش‌های مختلف از تامین مواد اولیه گرفته تا تجهیزات و فناوری‌های نوین جهان کوتاه شده و می‌توان آنها را به طور مستقیم تهیه کرد که این موضوع خود بر قیمت تمام شده محصول مورد نیاز اثرگذار خواهد بود. با این حال می‌بینیم که با گشایش ارتباطات جهانی بعد از امضای برجام، همچنان ورود سرمایه‌گذاران به کشور با اما و اگرها روبه‌رو است.
نایب رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگ‌آهن آن را به نبود تضمین سرمایه از طرف دولت و بی‌ثباتی در قوانین تجارت ربط می‌دهد.
به گزارش ایسنا بهرام شکوری، درباره وضعیت معادن و صنایع معدنی و حوزه‌های زیرساختی آن اظهار کرد: در بررسی برجام و آورده‌های آن اگر به منافع قطعی و روشنی که برای کشور داشت اشاره نشود خیانت است، چرا که برقراری روابط با کشورهای دیگر توان رایزنی تجاری و سهولت در رفت و آمد با جامعه جهانی حداقل منافعی بود که در یک سال گذشته برای کشور داشت. البته در این میان همانگونه که گفته شد، مشکلات و چالش‌های که اکنون وجود دارد شاید به عنوان یک مانع برای رسیدن به اهداف تعریف شده در بخش معدن باشد. وی در ادامه با بیان اینکه تا پیش از این ملاقات‌های کاری و روابط تجاری با واسطه انجام می‌شد و این واسطه‌گری افزایش هزینه‌ها را در بر دارد، افزود: با امضای برجام هیات‌های تجاری به ایران می‌آیند و روابط رو در رو با کشورهای صادرکننده و واردکننده برقرار می‌شود که این به بهبود روابط و جلب اعتماد طرف خارجی و معرفی توانایی‌های داخلی کمک می‌کند.
رییس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه تاجران خارجی و صاحبان سرمایه به تضمین‌هایی برای سرمایه‌گذاری در ایران نیاز دارند و به همین راحتی اعتماد نمی‌کنند، تصریح کرد: یکی از نگرانی‌های تاجران خارجی تضمین‌هایی است که برای سرمایه‌های‌شان در ایران از طرف دولت داده نمی‌شود و از جانب مسائل قانونی نیز تکلیف مشخصی ندارد.
شکوری افزود: دولت باید تکلیف خود و صاحب سرمایه را روشن کند و مشکلاتی که از نظر ساختاری در سیستم دولتی و اقتصادی وجود دارد را رفع کند؛ به عنوان مثال تضمین‌هایی که برای ثبات در قانونگذاری، مشوق‌های مالیاتی و اقتصادی را پیش پای سرمایه‌گذاران خارجی قرار دهد تا آنها به سرمایه‌گذاری در کشور ترغیب شوند. وی در تشریح یکی دیگر از ارمغان‌های برجام گفت: انتقال فناوری و دانش فنی از کشورهای پیشگام یکی از مهم‌ترین دستاوردهایی بود که با بهبود روابط دیپلماتیک و تجاری ناشی از امضای برجام حاصل شد اما با این وجود همچنان فاصله ما با رقبای جهانی زیاد است. چرا که به طور عمده سیستم اقتصادی و حمل‌ونقل داخلی بر اساس موج دوم فناوری عمل می‌کند و امروز دنیا در حال فعالیت با موج چهارم فناوری هستند.

افت صادرات سنگ‌آهن
شکوری با اشاره به دلایل افت صادراتی که در حوزه سنگ‌آهن وجود دارد، عنوان کرد: به طور قطع افت صادرات، ناشی از قیمت پایین مواد معدنی و همچنین مشوق‌هایی که دولت از صادرات این ماده معدنی برداشته است.
وی افزود: حذف مالیات بر صادرات و معافیت‌های مالیاتی که برای صادرات وجود داشت ازجمله عوامل داخلی کاهش صادرات سنگ‌آهن به شمار می‌رود، گرچه در مجموع عامل اصلی افت صادرات سنگ‌آهن قیمت پایین این محصول در بازار جهانی است که واقعا با هزینه انواع حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی و دریایی بالایی که در کشور وجود دارد، با کشورهایی مانند استرالیا و برزیل در مقاصد صادراتی قدرت رقابت نداریم. نایب رییس انجمن تولیدکنندگان سنگ‌آهن با اشاره به تمایل خود تولیدکنندگان به صادرات محصولی با ارزش‌افزوده بیشتر اظهار کرد: اینکه ما بتوانیم ارزش‌افزوده بیشتری را در داخل کشور ایجاد کنیم می‌تواند آبادانی و توسعه را افزایش داده و هزینه‌های حمل کالا را نیز توجیه می‌کند.
عملکرد موفقیت‌آمیز در سال‌های تحریم
آنچه امروزه از سوی فعالان بخش معدن به عنوان یک نکته مثبت برای این حوزه مطرح می‌شود، عملکرد موفقیت‌آمیز بخش معدن در دوران تحریم است که در مقایسه با دیگر صنایع تاثیر چندانی بر این حوزه نداشته و با صادر کردن محصولات معدنی در این دوران، به ارزش‌افزوده قابل‌توجهی دست یافته است. براساس آمار و گزارش‌های منتشر شده، میزان صادرات مواد معدنی در ۳ماه نخست امسال، ۲میلیارد دلار بوده که نسبت به ۳ماه سال گذشته با رشد ۴۸درصدی همراه شده است.
حال اینکه پسابرجام بر بخش معدن و صنایع معدنی تا چه اندازه اثرگذار بوده موضوعی است که جعفر سرقینی معاون معدن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت چندی پیش در این‌باره اظهار کرده بود: بخش معدن و صنایع معدنی ایران به واسطه تلاش فعالان معدن در بخش خصوصی و دولتی بوده اما نباید از تاثیر فضای پسابرجام بر پیشرفت در بخش معدن عبور کرد.
البته دیگر کارشناسان بخش معدن نیز بر تاثیر برداشته برجام بر حوزه معدن و صنایع معدنی تاکید دارند و دلیل آنها حضور سرمایه‌گذاران خارجی و مذاکره با ایرانی‌ها در حوزه‌های مختلف معدن است. به عنوان مثال یکی از حوزه‌های مهم در معدن که تا حدودی تحت‌تاثیر تحریم‌ها بوده اکتشافات معدنی آن هم در دسترس نبودن به دانش و فناوری‌های نوین برخی روش‌ها مانند ژئوفیزیک هوایی بوده چراکه بیشتر کشورهای صاحب فناوری این روش، در دوران تحریم از فروش تجهیزات و دستگاه‌های مورد نیاز به ایران خودداری می‌کردند. اما اکنون با برداشته شدن تحریم‌ها و ایجاد ارتباط با آنها که در بسیاری موارد منجر به انعقاد تفاهمنامه شده، تهیه تجهیزات امکان‌پذیر شده است.

افزایش عمق اکتشافات معدنی
رییس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران نیز چندی پیش در مصاحبه‌ای که با خبرنگار صمت داشت درباره برنامه‌های این سازمان برای گسترش فعالیت‌های اکتشافی در کشور اظهار کرد: محورهای سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران بر اساس سیاست‌های مطرح شده در دولت یازدهم که از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز به تصویب رسیده، تعریف
می‌شود.
در این‌باره یکی از مهم‌ترین محورها حرکت به سمت اکتشاف و یافتن کانسارهای در عمق است.
به گفته محمدتقی کره‌ای کشورهایی که به سمت اکتشاف در اعماق ۱۵۰متری رفته‌اند، به طور تقریبی ۷۰درصد ذخایر معدنی آنها در این عمق قرار دارد.
حال در راستای دستیابی به ذخایر عمقی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی تجهیزات پیشرفته ژئوفیزیک هوایی تهیه کرده و هم‌اکنون ۲ بالگرد و یک هواپیما در اختیار دارد و به زودی یک فروند هواپیمای دیگر نیز به این تعداد افزوده خواهد شد.
کره‌ای با بیان اینکه اجرای فعالیت‌های ژئوفیزیک‌هوایی در دست بررسی و اقدام است، اظهار کرد: قرار است با مدل‌سازی برای این نوع از پهنه‌ها به سمت اکتشافات عمقی پیش برویم. زیرا ایران در بخش اکتشافات عمقی در جهان جایگاه مناسبی ندارد.
بنابراین می‌توان گفت اصلی‌ترین هدف سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران انجام اکتشافات عمقی است که هم‌اکنون در حال پیگیری و انجام است.
البته درباره اینکه گفته می‌شود با برداشته شدن تحریم‌ها، مشکلات بخش معدن در یک چشم برهم زدن رفع نخواهد شد، از نظر کارشناسان و مدیران معدنی چه در بخش دولتی و چه خصوصی قابل قبول است.
زیرا معدن و معدنکاری در یک فرآیند بلندمدت بازدهی داشته و همت بالا و سرمایه‌گذاری کلانی را می‌طلبد.
حال اگر مشکلات و چالش‌های درونی مانند قوانین، آیین‌نامه‌ها و روند فعالیت‌های اداری برای اجرای پروژه‌های معدنی مورد بازبینی قرار نگیرند در نهایت سرمایه‌گذاران نیز با تردید بیشتری وارد کار خواهند شد. ‌

منبع : صمت

Print Friendly, PDF & Email