رابطه مستقیم رشد معدنکاری و بهبود فعالیت مسئولان فنی

یکی از مسائل مهم در فعالیت‌های معدنی مربوط به ایمنی و گزارش‌های فنی است که از سوی مسئولان فنی معادن ارائه می‌شود.

با توجه به اهمیت این بخش در حوزه معدن اما شاهدیم که مسئولان فنی در جایگاه واقعی خود قرار ندارند و همین موضوع روی عملکرد آنها نیز اثر گذاشته است. حقوق و دستمزد کمی که از سوی بهره‌برداران معدنی دریافت می‌کنند سبب شده مسئولان فنی نیز تلاش چندانی برای تهیه گزارش نداشته باشند. مصداق این موضوع را می‌توان ضرب‌المثل «هر قدر پول بدی، اش می‌خوری» دانست. از طرف دیگر نیز حضور برخی ناظران فنی در حد یک امضاست و نظارت مستمر و کافی بر فعالیت‌های معدنکاری انجام نمی‌شود. این امر یکی از چالش‌هایی است که معادن معمولا کوچک مقیاس‌ها با آن درگیرند. اگر چه سازمان نظام مهندسی کشور سعی در رفع این مشکل دارد اما هنوز اما و اگرهایی در این زمینه باقی‌مانده است.

حفظ و افزایش بهره‌وری معدن
در این‌باره حامد کریمی، عضو سازمان نظام مهندسی معدن گفت: یکی از چالش‌های موجود در این حوزه، بخش‌های مشترک بین سازمان نظام مهندسی معدن و نظام مهندسی ساختمان است. در واقع وجه اشتراک نظام مهندسی معدن با نظام مهندسی ساختمان فقط از نظر قانونی و احکام و جایگاه به عنوان نظم دهنده در سیستم‌های مربوط است و از نظر فنی و تخصصی نظام مهندسی ساختمان در زمینه ساختمان کار می‌کند و نظام مهندسی معدن در زمینه معدن و مسائل مربوط به معدن از اکتشاف تا حتی واحدهای متالورژی استخراجی که از نظر قانونی امری واجب و گریزناپذیر است از قانون معدن پیروی می‌کند.
به گفته حامد کریمی براساس قانونی که همراه با قانون معادن در سال ۱۳۷۷ مصوب شد وزارتخانه‌ای که کار تخصصی انجام می‌دهد باید سازمانی را به عنوان بازوی فنی و نظارتی و موازی خود برای کنترل امور داشته باشد. به‌عنوان مثال در وزارت صنعت، معدن و تجارت برای بخش معدن، این وظیفه برعهده سازمان نظام مهندسی معدن است و در وزارت راه نیز این امر برعهده سازمان نظام مهندسی ساختمان است. در واقع این دو بخش از نظر قانون نظام مهندسی و احکام اجرایی محوله در رشته مورد نظر خود یکسان هستند اما از نظر احکام و دستورالعمل‌های اجرایی تخصصی خود به‌طور مسلم تفاوت‌هایی دارند.
کریمی افزود: البته به‌دلیل تراکنش بالای مالی و همچنین کالای اساسی بودن ساختمان، رونق و اهمیت سازمان نظام مهندسی ساختمان جلوه بیشتری نسبت به سازمان نظام مهندسی معدن دارد اما در کل این دو سازمان از نظر فنی و اجرایی هیچ تاثیری روی هم ندارند.
وی اظهار کرد: چالش‌های سازمان نظام مهندسی معدن به‌عنوان بازوی علمی و تخصصی وزارت صنعت، معدن و تجارت، مرتبط و متاثر از همان چالش‌های بخش معدنی کشور، مواردی همچون افت و نواسان قیمت جهانی، کند شدن روند توسعه معدن در بخش‌های اکتشاف تا بهره‌برداری به‌دلیل بخشنامه‌ها و توافقنامه‌های متعدد و دست و پا گیر با دیگر نهادهای دولتی، کمبود منابع مالی و سرمایه‌گذار حرفه‌ایی در بخش معدن، نبود اعتماد فنی و علمی بین معدنداران و کارشناسان نظام، استفاده نشدن از تمامی گرایش‌ها و رشته‌های کارشناسی نظام مهندسی معدن، پایین بودن دستمزد کارشناسان نظام مهندسی است و در صورت رفع آنها شاهد بهبود شرایط در این حوزه خواهیم بود.
عضو نظام مهندسی معدن گفت: به نظر می‌رسد در دور جدید سازمان نظام مهندسی معدن، برنامه‌هایی در شرف اجرا است که در راستای اعتلا و تقویت نظام مهندسی معدن است. همچنین حرکت‌ها و ارتقای سطح علمی و تخصصی خود کارشناسان فعال در این حوزه به طور قطع بر بهبود روند فعالیت‌های سازمان نظام مهندسی معدن موثر خواهد بود.
کریمی راهکارهای بهبود و افزایش بازدهی نظام مهندسی معدن را اینگونه برشمرد: افزایش مناسب و درست عدد P کارشناسی به‌طوری‌که باعث افزایش انگیزه و مانع رانت شود، ورود و جذب اعضا از طریق آزمون‌های تئوری و تجربی به‌صورت همزمان، اجرای کامل و دقیق قانون نظام مهندسی، استفاده دائمی و اجباری از تمام رشته‌ها و گرایش‌های نظام مهندسی معدن که همه در کنار هم مشکلات و چالش‌های این سازمان را کاهش خواهد داد.

حقوق مسئولان فنی کم است
رییس کمیسیون معدن خانه اقتصاد ایران که خود یکی از معدنکاران قدیمی است، درباره وضعیت مسئولان فنی معادن کشور در گفت‌وگو با صمت گفت: اگر قرار است مسئولان فنی معادن کشور قوی شوند و جایگاه خود را در ارتقا دهند باید در گام نخست معادن کشور رشد کند. حال این سوال پیش می‌آید که چرا مسئولان فنی و کارشناسان نظام مهندسی ساختمان جایگاه بالایی داشته و درآمدهای بالایی دارند؟ زیرا بخش ساخت‌وساز در کشور به ویژه در کلانشهرهایی چون تهران مورد توجه است. حال برای افزایش سطح توانمندی مسئولان فنی معادن باید میزان فعالیت‌های معدنکاری در کشور افزایش پیدا کند.
سعید صمدی درباره اینکه چرا برخی از معدنکاران از عملکرد مسئولان فنی خود رضایت ندارند نیز اینگونه افزود: نخست باید بدانیم که مسئولان فنی جایگاه واقعی خود را در معادن ندارند. از طرفی معدنداران نیز به دنبال کاهش و صرفه‌جویی در هزینه‌های خود هستند و بسیاری از آنها حداقل حقوق را به مسئولان فنی پرداخت می‌کنند، در نتیجه آنچه باید در یک گزارش فنی از معدن مطرح و بررسی لازم برای آن انجام شود در گزارش دیده نخواهد شد.
وی افزود: من به‌عنوان یک فعال معدنی همیشه سعی کردم بهترین افراد را به عنوان مسئول فنی معدن انتخاب کنم. به‌عنوان مثال در بسیاری موارد مدیر فنی معدن که تسلط کافی بر اصول و ایمنی معدنکاری دارد، به عنوان مسئول فنی معدن انتخاب می‌کنم.

مسئولان فنی تمام وقت
به گفته صمدی، مسئول فنی باید به شکل تمام وقت در اختیار معدن باشد و حقوق و دستمزد وی نیز به گونه‌ای باشد که ۸۰ درصد مخارجش را تامین کند. اما از آنجایی که در ایران، شرایط مالی برای مسئولان فنی راضی‌کننده نیست، عمده مسئولان فنی نمی‌توانند با قدرت و اقتدار فعالیت داشته باشند.
وی افزود: زمانی که یک مسئول فنی، نظارت بر ۴ معدن را برعهده می‌گیرد اما ارزش کارش دیده نشود و حقوق مناسبی دریافت نکند، در نتیجه به اندازه همان دستمزدی که دریافت می‌کند روی معدن و تهیه گزارش‌ها وقت صرف خواهد کرد. حال با وجود داشتن افراد دانش‌آموخته فراوان در رشته ایمنی، فنی و طراحی در ایران، جایگاه آنها در کشور و جامعه معدنی به اثبات نرسیده است.
وی با اشاره به اینکه تعداد مسئولان فنی زیاد است و به نوعی آنها ممکن است روی دست یکدیگر بلند شوند در ادامه گفت: معادن بزرگ در ایران مشکلی از سوی مسئولان فنی خود ندارند و بیشتر معادن کوچک همچون معادن کوچک سنگ‌آهن، سنگ تزئینی، نمک و هستند که درگیر مسائل مرتبط با این بخش می‌شوند.

همکاری دوسویه معدن و ساختمان
رییس سازمان نظام مهندسی معدن مازندران نیز درباره فعالیت‌های مشترک سازمان نظام مهندسی معدن با نظام مهندسی ساختمان نیز اینگونه پاسخ داد: بحث ژئوتکنیک، تونل و مصالح ساختمانی جزو مواردی است که سازمان نظام مهندسی معدن و نظام مهندسی ساختمان می‌توانند با یکدیگر فعالیت مشترک داشته باشند زیرا هم‌اکنون ساختمان‌هایی که تراکنش آنها بیش از ۳ طبقه است نیاز به طرح‌های ژئوتکنیک دارند و باید این کار از سوی متخصصان سازمان نظام مهندسی معدن انجام شود. این در حالی است که سازمان نظام مهندسی ساختمان که خود تهیه این طرح‌ها را برعهده می‌گیرد باز هم از مشاوره متخصصان نظام مهندسی معدن و زمین‌شناسان استفاده می‌کند.
هادی حمیدیان در ادامه افزود: یکی از وجوه مشترک بین این ۲ سازمان درباره مصالح ساختمانی است و همکاری بین سازمان استاندارد و نظام مهندسی ساختمان و معدن می‌توانند درباره نوع مصالحی که در ساخت‌وساز استفاده می‌شود، برای استفاده درست از مصالح با یکدیگر همکاری کنند زیرا بسیاری از معادن فعال، استاندارد لازم برای مصالح ساختمانی را ندارند و باید فعالیتی برای استانداردسازی انجام شود.
به گفته وی بخش دیگری که نظارتی بر آن از هیچ یک از سازمان‌های نظام مهندسی معدن و ساختمان وجود ندارد مربوط به بخش فضای زیرساختی همچون راه، راه‌آهن و انتقال آب و… است که باید برنامه‌ریزی انجام و دستورالعمل‌هایی برای آن در نظر گرفته شود. چرا که به دلیل نبود توجه، شاهد ریزش و حوادثی در این بخش بوده‌ایم. این در حالی است که متخصصان و کارشناسان نظام مهندسی معدن می‌توانند در این بخش کمک و راهنما باشند.
رییس سازمان نظام مهندسی معدن مازندران معتقد است بسیاری از موارد قانونی اجرایی نمی‌شود. به‌عنوان مثال در قانون نظام مهندسی معدن آمده ۳درصد از حقوق دولتی معادن هر استان باید به استان برسد که تاکنون اجرایی نشده است.
حمیدیان گفت: از دیگر موارد قانونی می‌توان به ماده۳۴ اشاره کرد که براساس آن، باید طرح نظارت، بررسی و بازرسی معادن به سازمان نظام مهندسی داده شود که این موضوع نیز تا چند سال گذشته اجرایی می‌شد اما به‌تازگی برای انجام این کار، مناقصه گذاشته می‌شود و شرکت‌های مشاور آن را انجام می‌دهند که دقت کافی نیز ندارند.

Print Friendly, PDF & Email