نرخ بازگشت سرمایه در معادن با افزایش ایمنی بالا می‌رود

نشست تخصصی کمیته دانشجویی خانه معدن ایران با عنوان بررسی وضعیت ایمنی و بهداشت در معادن ایران و جهان در خانه معدن ایران برگزار شد.

در این برنامه به قوانین و آیین‌نامه‌های تدوین شده برای بالا بردن میزان ایمنی و بهداشت در مشاغل مختلف از جمله معدن پرداخته شد. مهم‌ترین موضوعی که درباره بحث ایمنی و بهداشت در جهان این است که ایمنی در کار یک سرمایه‌گذاری است که بازگشت سرمایه را چندین برابر می‌کند. با این وجود شاهدیم در بسیاری از موارد، هرکجا بهره‌بردار بخواهد از هزینه‌های خود بکاهد از اعتبارات بخش ایمنی کم می‌کند. در حالی که تنها رعایت ایمنی و بهداشت در معادن یکی از راهکارهای افزایش بهره‌وری و کم کردن هزینه‌ها در بخش‌های پایین‌دستی است زیرا در جهان سالانه رقم‌های قابل‌توجهی صرف حوادث کاری و بیماری‌های ناشی از کارهای پرخطر و سخت می‌شود.
مدیر مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این نشست تخصصی اظهار کرد: بحث ایمنی مقوله اجتماعی است و باید تمام شاغلان در حرفه‌های مختلف با آن آشنا شوند. این در حالی است که موضوع ایمنی در دروس دانشگاهی به‌ویژه رشته‌های فنی مهجور مانده است زیرا استانداردهای تعریف شده در مباحث مهندسی حداقل ایمنی را برای فعالان این حوزه فراهم می‌کند.
علی مظفری در ادامه با بیان اینکه ورود دانش ایمنی به دانشگاه‌ها منجر به فرهنگ‌سازی برای استفاده از آن در جوامع کاری خواهد شد، گفت: سازمان بین‌المللی کار که در سال ۱۹۱۹م تشکیل شده و بیشتر کشورهای جهان عضو آن هستند، ساختارها و توصیه نامه‌هایی را بر اساس مشاغل مختلف کشورهای عضو آن تدوین می‌کند. در این میان از حدود ۴۰۰ سند منتشر شده نیمی مربوط به ایمنی و بهداشت کار است که نشان از اهمیت آن برای نیروی‌انسانی در مجامع بین‌المللی دارد.
به گفته فصل چهارم قانون کار به ایمنی و بهداشت کار اختصاص داده شده که براساس آن شورایی به نام شورای‌عالی حفاظت فنی تشکیل شده است و در آن بیش از ۵۰ آیین‌نامه تدوین شده است. یکی از این آیین‌نامه‌ها، آیین‌نامه ایمنی معادن است که به عنوان کامل‌ترین آیین‌نامه در بین آیین نامه‌های تدوین شده و ۴۵۶ ماده و ۱۳ فصل دارد.
مظفری افزود: آیین‌نامه ایمنی معادن، موضوعات مختلفی در حوزه معدنکاری و ایمنی را پوشش داده است. این در حالی است که در برخی موارد فعالان معدنی و حتی مسئولان ایمنی نیز از محتویات این آیین‌نامه آگاهی ندارند. نخستین نسخه این آیین‌نامه در سال ۷۹ با همکاری اعضای شورای‌عالی حفاظت فنی، نظام مهندسی معدن و افرادی که متولی ایمنی بخش معدن بودند تدوین شد و بعد از بازبینی در سال ۹۱ با انتشار در روزنامه رسمی برای کارگاه‌های معدنی لازم الاجرا شد. در این مجموعه ظرفیت‌های مختلف برای مجموعه‌های کاری درنظر گرفته شده و اگر اتفاقی در معادن رخ دهد بازرس وزارت کار که مستندات خود بر اساس مفاد این آیین‌نامه در گزارش ارائه می‌دهد به عنوان مبنای تصمیم‌گیری قرار می‌گیرد.

هزینه‌های خسارت
مدیر مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: سالانه بیش از ۲میلیون و ۳۰۰هزار نفر در اثر حوادث و بیماری‌های ناشی از کار جان خود را دست می‌دهند. در این میان بیش از ۳۰۰هزار نفر به شکل مستقیم در کار فوت کرده و حدود ۲میلیون نفر نیز از بیمارهای ناشی از کار حادثه می‌بینند. به عنوان مثال ممکن است که یک فعال معدنی بعد از ۲۰ سال کار در معدن و در زمان بازنشستگی دچار بیماری شدید شده و جان خود را از دست دهد. همچنین حدود ۴ تا ۷ درصد تولید ناخالص داخلی جهان یعنی رقمی بیش از ۲هزار و ۸۰۰ میلیارد دلار صرف خدمات مالی و حوادث و بیماری‌های ناشی از کار می‌شود.
علی مظفری به تاسیس و راه‌اندازی گروه‌های تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار تخصصی در قطب‌های صنعتی کشور اشاره کرد و گفت: مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار شمال غرب کشور با گرایش تخصصی ماشین‌آلات سنگین، مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار شمال شرق کشور با گرایش تخصصی صنایع غذایی مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار جنوب غرب کشور با گرایش تخصصی نیشکر و صنایع جانبی است. در این میان مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار جنوب غرب کشور در کرمان به دلیل وجود معادن زیاد زغال‌سنگ گرایش تخصصی در معدن دارد.
پراکندگی واحدهای اچ‌اس‌ای
مظفری در ادامه افزود: اگر به تاریخچه فجایع معادن زغال‌سنگ جهان نگاهی بیندازیم، خواهیم دید که نخستین اتفاق تلخ در کشور فرانسه در سال ۱۹۰۳م رخ داد و طی آن ۱۰۹۹ نفر کشته شدند و آخرین فاجعه نیز مربوط به سال ۲۰۱۴م ترکیه است که در معدن «سوما» رخ داد و ۳۰۱ نفر کشته شدند.
به گفته وی سرمایه‌گذاری در حوزه ایمنی حدود ۵برابر بازگشت سرمایه را به همراه دارد. این موضوع درباره آموزش نیروی‌انسانی نیز صادق است.
وی همچنین درباره پراکندگی واحدهای «اچ‌اس‌ای» در معادن ایران نیز گفت: حدود ۱۳/۷ معادن ایران دارای واحدهای اچ‌اس‌ای هستند و این آمار برای سال ۹۲ است که بیشترین میزان آن مربوط به استان کرمان است که واحدهای زغال‌سنگ بسیاری دارد.

تفاوت مدیریت قدیمی و جدید در ایمنی
مدیر ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران نیز در این نشست تخصصی اظهار کرد: بحث ایمنی و بهداشت در معادن زیر زمینی و روباز مطرح است. اما نکته مهم این است که بحث ایمنی در معادن به منزله سرمایه‌گذاری بوده و نباید آن را به عنوان هزینه در نظر گرفت.
پرهام خواجه‌پور در ادامه به دیدگاه‌های‌های مدیریت ایمنی سنتی و جدید اشاره کرد و گفت: در گذشته موضوعی با نام پیشگیری از حوادث مطرح بود که امروزه گفته می‌شود که با ارتقای مدیریت می‌توان از حوادث جلوگیری کرد. یا اینکه مشکلات کاری را خطای کارگر می‌دانستند اما امروزه با رشد و توسعه فناوری به آن نقص سیستم‌ها می‌گویند. از دیگر تفاوت‌های بین مدیریت ایمنی سنتی و جدید این است که تنها سرپرستان در ایمنی نقش دارند اما امروزه همه مدیران فنی این نقش را برعهده دارند چرا که شرایط محیطی اثر بسیاری بر ایجاد خطای معدنکار دارد. وی به چالش‌های عمده بخش معادن نیز اشاره کرد و گفت: صنعت دانش معدنکاری، فقدان استاندارد ملی اجباری برای تجهیزات معادن، سطح تحصیلات اندک و ضعف در فراگیری آموزش‌های ایمنی و بهداشت کار، تسلط نداشتن اغلب بهره‌برداران معادن به مقوله اچ‌اس‌ای و ضعف نظام تعیین صلاحیت بهره‌برداران، سرمایه‌گذاری ناکافی در معادن به‌ویژه معادن زیرزمینی، فقدان زیرساخت‌های روز دنیا در حوزه معدنکاری کشور و بهره‌وری پایین و افزایش سهم مزد در تولید محصول نهایی همگی جزو عمده چالش‌های معدن است که باید مورد توجه قرار گیرند.
وی همچنین به ۷ قانون طلایی ارتقای ایمنی و بهداشت کار در معادن نیز پرداخت و گفت: رهبری و مدیریت، شناسایی و ارزیابی ریسک، تعیین اهداف مدیریت ریسک بر اساس اولویت، بکارگیری روش‌های ایمن، فناوری ایمن، صلاحیت افراد و در بخش آخر کارگران است.
وی به دیدگاه‌های نوین مدیریت ایمنی و بهداشت اشاره کرد و گفت: پیشگیری در این مدیریت شامل شناسایی، ارزیابی و کنترل، اولویت‌بندی اقدامات کنترلی است. مشاوره نیز در مراحل خرید، طراحی و برنامه‌ریزی، مشاوره به منظور یافتن راهکارهاس کنترل خطرات است. یکپارچه‌سازی عملیات نیز شامل ادغام، ایمنی و بهداشت در سیستم‌های مدیریتی، تحقیق و ممیزی درباره استحکام ساختار سیستم‌ها است.

Print Friendly, PDF & Email