قیر طبیعی کرمانشاه چشم‌انتظار رونق در سال جدید

ایران یکی از معدود کشورهای دارای ذخایر قیر طبیعی است، به طوری که با حدود ۱۵درصد ذخایر به‌عنوان سومین دارنده ذخایر قیر طبیعی جهان، مطرح است و ۱۵میلیون تن از این ذخایر را در خود جای داده است؛ از این میزان ۷۰درصد قیر طبیعی در استان کرمانشاه است که درحال استخراج است.

البته استخراج این ماده معدنی به دلایلی چون رکود، بروز نبودن ماشین‌آلات و کاهش قیمت نفت در سال گذشته با بی‌رونقی همراه بوده است، اما فعالان این حوزه با توجه به شرایط جدید و پسابرجام امیدوار به رونق آن در سال ۹۵ هستند.

منشأ قیر طبیعی در ایران و جهان
به‌طور کلی معادن قیر طبیعی بیشتر در کشورهای نفت‌خیز جهان یافت می‌شود، هر چند درباره عربستان سعودی این یک استثنا است. معادن قیر طبیعی به ترتیب ذخیره در کشورهای امریکا، کانادا، ایران، عراق، روسیه، ونزوئلا، چین، استرالیا، مکزیک و فیلیپین قرار دارد. بیشترین ذخیره یافت‌شده قیر طبیعی در جهان در ایالت‌های یوتا و کلورادو امریکا واقع شده که برآورد ذخیره قطعی آنها براساس گزارش سازمان زمین‌شناسی امریکا ۴۵میلیون تن است.
این ذخیره بر مبنای قیر طبیعی واقعی قابل دسترس برآورد شده است، چراکه بسیاری از معادن گیلسونایت در جهان به‌علت محدودیت‌های عرض و عمق رگه قابل دسترس نیست و طبیعی است که این موارد در برآورد ذخیره قطعی این معادن در نظر گرفته نمی‌شود. برای مقایسه بهتر باید گفت این ذخیره گیلسونایت فقط ۵/۰درصد از کل تولید سالانه نفت ایالات متحده امریکا را شامل می‌شود. برآورد ذخایر جهانی قیر طبیعی قابل دسترس حدود ۱۰۰میلیون تن است.
در مجموع حدود ۶۵درصد از کل ذخایر گیلسونایت جهان در قاره امریکای شمالی یعنی امریکا و کانادا واقع شده و ایران به‌عنوان سومین ذخیره بزرگ قیر طبیعی جهان، حدود ۱۵درصد یا ۱۵میلیون تن از این ذخایر را داراست. در ایران معادن گیلسونایت بیشتر در غرب کشور به‌ویژه در کرمانشاه، گیلانغرب، سومار، ایلام و شرق استان لرستان واقع شده است.

امید به خروج از رکود
بهبود فضای سیاسی و اقتصادی ایران در شرایط پساتحریم، فرصت مناسبی است که در صورت استفاده صحیح از آن، می‌تواند منجر به رشد و توسعه بخش معدن و صنایع معدنی ایران شود. از آنجا که معادن استان کرمانشاه و به‌ویژه قیر طبیعی آن به‌دلایل مختلف در سال گذشته با حالت نیمه‌تعطیلی روبه‌رو بوده است، در شرایط جدید و پسابرجام امیدی برای استخراج، بهره‌برداری و صادرات آن در پیش‌روست. از این‌رو جهانبخش مرجانی، رییس انجمن صنفی قیر طبیعی شهرستان گیلانغرب درباره بهره‌برداری و صادرات و وضعیت کلی قیر طبیعی کرمانشاه در سال ۹۴ و سال پیش‌رو اظهار کرد: میزان استخراج قیر طبیعی کرمانشاه در سال ۹۴ چندان مطلوب نبوده است. چنانچه ۹۰درصد معادن قیر کرمانشاه در سال گذشته غیرفعال بوده و می‌توان اذعان کرد کار ما در این حوزه با تعطیلی روبه‌رو بوده است. مرجانی با اشاره به رکود حاکم بر قیر کرمانشاه در سال گذشته بیان کرد: خریدار نداشتن و کسادی در بازار یکی از دلایل تعطیلی این بخش به‌شمار می‌رود. از سوی دیگر نیز کاهش شدید قیمت نفت در سال گذشته و نبود بازار صادرات برای قیر به طور تقریبی سبب تعطیلی تولید و فروش قیر طبیعی در کرمانشاه شده است. البته در سال ۹۴ بارندگی‌های شدید در تخریب جاده‌های ارتباطی تاثیر جدی بر معادن گذاشته و همین امر سبب افزایش هزینه‌های جاده‌برداری در این زمینه شده است.
وی در ادامه در پاسخ به این پرسش که سال ۹۵ را برای قیر طبیعی چگونه پیش‌بینی می‌کنید، عنوان کرد: کار ما و رونق آن بستگی شدیدی به نوسان قیمت نفت دارد، به هر میزان که قیمت نفت کاهش پیدا کند، این حوزه را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد، به‌ویژه اگر قیمت نفت به زیر ۶۰ دلار کاهش یابد، می‌توان ادعا کرد که دیگر این کار توجیه اقتصادی نخواهد داشت. رییس انجمن صنفی قیر طبیعی شهرستان گیلانغرب با اشاره به تاثیر پسابرجام بر بهره‌برداری و صادرات از قیر طبیعی کرمانشاه عنوان کرد: پسابرجام تا این لحظه چندان تاثیر درخور توجهی در این حوزه برجای نگذاشته است.
وی در پایان اظهار امیدواری کرد: البته ارتباطاتی در حال شکل گرفتن است و قرار شده در فروردین امسال بازدیدهایی از این بخش به عمل‌اید که امیدواریم نتایج آن برای این حوزه مثمرثمر باشد و سبب خروج از رکود شود.

معادنی که کارخانه فرآوری ندارند
ماشین‌آلات و بروز شدن آنها همواره می‌تواند یکی از عوامل تاثیرگذار بر صنایع معدنی به‌شمار رود. در این‌باره رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه نیز عنوان کرد: یکی از مشکلات اساسی ناشی از تحریم‌های بین‌المللی در بخش معدن، مربوط به تامین ماشین‌آلات و تجهیزات مورد نیاز و همچنین نوسازی آنها بوده است، چراکه هزینه‌های مرتبط با این بخش و استفاده از فناوری‌های نوین قیمت تمام‌شده محصول نهایی را افزایش می‌داد.
نعمت‌الله حقیقی در ادامه افزود: یکی از نقاط قوت بخش معدن در فضای پساتحریم این است که از حضور سرمایه‌گذاران خارجی در معادن کشور می‌توان استفاده کرد. همچنین می‌توان از تسهیلات در قالب فاینانس برای توسعه فعالیت‌های معدن و صنایع معدنی بهره گرفت و زمینه را برای بروز کردن ماشین‌آلات حوزه معدن ایجاد کرد.
وی با اشاره به اینکه مواد معدنی موجود در استان کرمانشاه از ارزش بالایی برخوردار هستند و می‌توان با بسترهای لازم زمینه صادرات آنها را فراهم کرد، یادآور شد: سنگ‌های تزئینی استان کرمانشاه از کیفیت بالایی برخوردار است و فضای پساتحریم فضای بسیار مناسبی است که می‌توانیم در بازارهای جهانی این دست از مواد معدنی را معرفی کرده و با صادر کردن آنها به ارزش‌افزوده برسیم. معادن سنگ‌های تزئینی را می‌توان یکی از قابلیت‌های استان کرمانشاه دانست که صادرات آن منجر به ورود به بازار جهانی شده و سبب بهبود یافتن مراوده‌های معدنی از این دست می‌شود.

ماشین‌آلات را بروز کنیم
رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه به ذخایر قیر طبیعی فراوانی که در استان کرمانشاه وجود دارد و از ارزش بالایی برخوردار هستند، اشاره و عنوان کرد: درحال‌حاضر، باید برای جذب سرمایه برای گسترش فعالیت در حوزه معادن قیر طبیعی تلاش و برنامه‌ریزی داشت، چراکه در صورت عملیات فرآوری روی این کانی ارزش‌افزوده قابل‌توجهی به‌دست می‌آید.
وی اظهار کرد: با برداشته‌شدن تحریم‌ها می‌توان سرمایه‌گذاران را برای ورود به بخش معدن استان کرمانشاه ترغیب کرده و با احداث پالایشگاه‌های مرتبط با قیر طبیعی و ایجاد صنایع پایین‌دستی برای معدن قیر به سود رسید. به گفته حقیقی، استان کرمانشاه ۲۷۰ معدن دارد که ۷۰درصد از آنها فعال هستند. سنگ تزئینی، مصالح ساختمانی، قیر طبیعی، سیلیس و منگنز نیز جزو مهم‌ترین مواد معدنی استان کرمانشاه به شمار می‌آیند.
حقیقی درباره وضعیت صنایع معدنی این استان و اینکه آیا می‌توان از شرایط پساتحریم برای بهبود و توسعه صنایع معدنی استان استفاده کرد نیز اظهار کرد: سرمایه‌گذاری انجام‌شده متناسب با ظرفیت‌های استان نیست، زیرا استان کرمانشاه در زمینه تولید فروآلیاژها و صنایع مرتبط با قیر طبیعی و سنگ تزئینی نیازمند سرمایه‌گذاری است. همچنین به‌دلیل وجود ذخایر فراوان دولومیت موجود در این استان، جذب سرمایه‌گذار برای این ماده معدنی در برنامه قرار گرفته است.

فرآوری قیر طبیعی با ارزش‌افزوده ۴ برابری
درباره معادن قیر طبیعی، کارشناس اکتشاف و استخراج معادن قیر طبیعی اظهار کرد: خاستگاه قیر طبیعی در ایران گیلانغرب در کرمانشاه و استان‌های ایلام و لرستان است. قیر طبیعی مناطق محدودی از ایران و حتی جهان را به خود اختصاص داده است.
حامد ملکی با بیان اینکه هم‌اکنون ۷۰درصد از قیر طبیعی ایران در منطقه گیلانغرب کرمانشاه است، ادامه داد: به‌طور میانگین ماهانه بین ۲ تا ۳ هزار تن قیر طبیعی از این معادن استخراج می‌شود و در ایران این ماده بیشتر به‌صورت خام مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی عنوان کرد: در ایران قیر طبیعی بیشتر برای ایزوگام مورد استفاده قرار می‌گیرد و بیش از ۹۰درصد آن به شکل خام صادر می‌شود به طوریکه در سال‌های اخیر این ماده بیشتر به کشورهای مالزی، هند، آلمان، اوکراین، ترکیه و چین صادر می‌شد. مشاور اکتشاف و استخراج معادن قیر طبیعی در ادامه خاطرنشان می‌کند: قیر طبیعی امروزه به‌عنوان یک ماده معدنی صنعتی مهم به شمار می‌رود. این ماده معدنی در کشورهای اندکی یافت می‌شود و ایران یکی از معدود کشورهای دارای ذخایر قیر طبیعی است.
به گفته ملکی، قیر طبیعی بیشتر برای بالا بردن مقاومت آسفالت و ترک‌هایی که روی آن به وجود می‌آید، مورد استفاده قرار می‌گیرد و در ابزار چاپ و پلیمرها هم کاربرد دارد اما مهم‌ترین محصولی که می‌توان از آن به‌دست آورد گازوئیل است که در ایران فرآوری آن به این منظور انجام نمی‌شود.
وی بر این‌باور است که معادن غیرطبیعی معادل چاه‌های نفتی کوچک است که اگر فرآوری درست و مناسبی روی آنها شود ارزش آنها تا ۴ درصد افزایش می‌یابد؛ اما هم‌اکنون به‌دلیل اینکه بیشتر به‌صورت خام برداشت و استخراج می‌شوند، سودآوری چندانی از آنها حاصل نمی‌شود.
وی تاکید کرد: در حوزه ذخایر قیر طبیعی کار اکتشافی مناسبی تاکنون انجام شده و بیشتر کسانی که در این بخش به فعالیت می‌پردازند، دارای سرمایه‌های اندکی هستند.

Print Friendly, PDF & Email