تورم چیست و نرخ تورم چگونه محاسبه می‌شود؟

 

تورم به معنی بزرگ شدن بی‌محتواست. وقتی چیزی در عین خالی بودن، ورم می‌کند می‌گوییم تورم کرده است. پدیده تورم در اقتصاد هم ناشی از ورم سطح عمومی قیمت‌ها بدون پشتوانه و بی‌تعادل در طول یک زمان مشخص است. تورم از بر هم خوردن تعادل میان کالای موجود در جامعه با مقدار نقدینگی یا پول در گردش پدید می‌آید. به عبارت بهتر، وقتی کالا کمیاب و پول یا قدرت خرید برای مالکیت آن زیاد باشد، خلأ حاصل تورم نام می‌گیرد.

دیدگاه کینزی دو دلیل عمده برای تورم ذکر می کند: کاهش عرضه کل یا افزایش تقاضای کل.

دیدگاه پول گرایان نیز رشد عرضه پول مازاد بر رشد اقتصادی را عمده ترین دلیل تورم می داند. به عبارت دیگر، تورم تناسب نداشتن حجم پول در گردش با عرضه خدمات و کالاهاست. تقریبا تمام اقتصاددان ها متفق القول اند که تورم پایدار و درازمدت ریشه ای جز عرضه پول و افزایش نقدینگی ندارد. هر چه میزان تورم بیشتر شود، قدرت خرید یک واحد پول کمتر خواهد شد.

متناسب با پول و کالا، فضای اقتصادی کشور به دو قسمت فضای اعتباری و تولیدی تقسیم می شود. فضای تولیدی یک فضای واقعی و فضای اعتباری یک فضای مجازی و به پول و اعتبارات کشور در یک برنامه مالی وابسته است. با تنظیم درست فضای اعتباری توسط سیاستگذاران اقتصادی می توان در فضای تولیدی دخالت و با استفاده از آن فضا، توسعه و رشد اقتصادی ایجاد کرد. در یک برنامه مالی هر چه میزان عرضه پول بیشتر شود، فضای اعتباری کشور گسترش می یابد و زمینه برای رشد و توسعه تولیدات فراهم می شود. در این حالت، اگر مقدار تولید ثابت باشد با گسترش فضای اعتباری، این فضا از فضای تولیدی بزرگ تر می شود. چون این فضا یک فضای مجازی است و با تولید تناسب ندارد، پس همان بزرگ شدن بی محتواست که به تورم اقتصادی تعبیر شده است.

ویژگی بارز این فضاها این است که در اقتصاد آزاد به سرعت از نظر ارزش با هم برابر می شوند و این امر سبب می شود، در حالت تورم قیمت اجناس به حدی افزایش یابد که ارزش دو فضا با هم برابر شود و این یعنی کاهش ارزش پول. بنابر این تورم یعنی بزرگ شدن فضای اعتباری کشور که با افزایش قیمت ها و کاهش ارزش پول همراه است. اگر اختلاف این دو فضا با تولید پر شود، کاهش ارزش پول و افزایش قیمت صورت نخواهد گرفت و برعکس رشد و توسعه تولید را به دنبال خواهد داشت. نرخ تورم نیز برابر است با تغییر در شاخص قیمت که معمولا شاخص قیمت مصرف کننده است. نرخ تورم از طریق محاسبه قیمت هفتگی، ماهانه و سالانه یک سبد کالای پایه حاصل می شود. این سبد که به عنوان سبد پایه و شاخص کالا شناخته می شود، هر چند سال یکبار مورد بازنگری قرار می گیرد. براساس استانداردهای جهانی، مرجع محاسبه و اعلام نرخ تورم بانک مرکزی است. در بانک مرکزی ایران اداره آمارهای اقتصادی مسئول این امر است. تدوین این سبد از سال ۱۳۳۸ آغاز شد و آخرین بار سال ۱۳۸۳ با دربرداشتن ۳۵۹ قلم کالا و خدمات در ۷۵ شهر منتخب کشور و در ۱۲ گروه کالایی مورد استناد قرار گرفت.

Print Friendly, PDF & Email