افزایش شعاع اقتصادی مواد معدنی با تامین آسان سوخت

معدنکاری و تولید مواد معدنی هزینه‌های بسیاری را به همراه دارد که یکی از آنها مربوط به سوخت و انرژی است.

در ایران سوخت با قیمت مناسب و راحت در اختیار معدنکاران قرار گرفته و به عنوان یک مزیت برای فعالان این حوزه به شمار می‌آید چراکه دیگر کشورهای معدنی که از منابع طبیعی همچون نفت و گاز و… به میزان ایران بهره‌مند نبوده و محصولات معدنی خود را از راه‌های دیگر همچون مسیر آبی به مقصد می‌رسانند، با کاهش هزینه‌های ناشی از سوخت، قیمت تمام شده محصولات معدنی خود را کاهش می‌دهند. اما به گفته کارشناسان تنها تا زمانی که قیمت سوخت در کشور ارزان باشد و به راحتی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد تولید با صرفه اقتصادی همراه است چراکه افزایش نرخ انرژی و سوخت تاثیر قابل‌توجهی روی قیمت تمام شده محصول می‌گذارد و در نهایت تولید برخی از کانی‌ها توجیه اقتصادی نخواهد داشت.

 
مزیت‌های معدنکاری در ایران
محمدرضا بهرامن، نایب رییس خانه معدن درباره هزینه‌های در نظر گرفته شده برای سوخت و انرژی مورد نیاز مواد معدنی به صمت گفت: صنعت معدنکاری در تمام دنیا به دلیل ویژگی‌های خاصی که دارد در عمل زمانی مزیت آن بیشتر می‌شود که انرژی راحت در اختیار فعالان این حوزه قرار گیرد تا در نهایت صنعت معدنکاری را به یک صنعت واقعی تبدیل کرده و دیگر صنایع وابسته بتوانند از آن استفاده کنند. از طرفی به دلیل ویژگی‌های خاص معدنی ایران که ذخایر فراوان با تنوع بسیار بالایی است و در برخی از مواد معدنی همچون سنگ‌های ساختمانی به عنوان سومین تولیدکننده در جهان شناخته شده، استفاده اقتصادی از این ذخایر میزان هزینه‌های سوخت و انرژی به عنوان مهم‌ترین فاکتور به شمار می‌آید و در تعیین استراتژی و سیاستگذاری بلندمدت نقش مهمی خواهد داشت.

 
وی با بیان این مطلب که نرخ سوخت و انرژی به عنوان ۲ عامل تاثیرگذار روی قیمت تمام شده محصول نهایی معدنی است، در ادامه گفت: اگر بخواهیم در تمامی بخش‌های معدنی به موضوع سوخت و اثرات ناشی از آن بپردازیم به این صورت است که از مرحله ابتدایی یعنی اکتشاف که در آن از تجهیزات و ماشین‌آلات سنگینی که مصرف سوخت‌های بالایی دارند تا بخش فرآوری مواد معدنی که به منابع انرژی نیاز است، هزینه‌های ناشی از سوخت و انرژی رقم بالایی را به خود اختصاص می‌دهند.

 
بهرامن گفت: هم‌اکنون برخی از مواد معدنی در کشور وجود دارند که ارزش آنها در شرایط فعلی بسیار پایین است و اگر قیمت سوخت به طور ناگهانی افزایش پیدا کند دیگر تولید آنها توجیه اقتصادی نخواهد داشت. مواد معدنی همچون سنگ گچ، آهک، لاشه‌ها و… تاثیر ویژه‌ای روی بخش معدن دارند. چرا که در برخی موارد مانند جابه‌جایی لاشه‌های معدنی از میزان مشخصی بالاتر برود به دلیل هزینه‌هایی که برای سوخت و حمل‌ونقل آنها صرف می‌شود دیگر این جابه‌جایی توجیه اقتصادی نداشته و این کار انجام نمی‌شود.

 
هزینه‌های جابه‌جایی و سوخت
نایب رییس خانه معدن به هزینه‌های ناشی از جابه‌جایی مواد معدنی اشاره کرد و گفت: جابه جایی برخی از مواد معدنی همچون سنگ‌آهن از نقاط مختلف کشور همچون مناطق شمالی به بنادر جنوبی کشور برای صادرات صرفه اقتصادی نخواهد داشت. چراکه هزینه حمل‌ونقل آنها رقم بسیار بالایی را به خود اختصاص می‌دهد. در بیشتر کشورهای معدنی به جز کشورهای افریقایی جابه‌جایی مواد معدنی از طریق خطوط ریلی انجام می‌شود؛ چراکه میزان هزینه آن بسیار کمتر از حمل‌ونقل جاده‌ای است. حتی در برخی از کشورها همچون کانادا، استرالیا و برزیل جابه‌جایی مواد معدنی از طریق دریا انجام می‌شود.
او بر این باور است که میزان هزینه‌های سوخت برای مواد معدنی اثرات بسیاری را روی قیمت نهایی محصول و همچنین بازار داخلی و خارجی مواد معدنی خواهد داشت. به این ترتیب اگر تغییرات ناگهانی قیمت سوخت در کشور به وجود آید به این ترتیب به راحتی ایران بازارهای صادراتی حذف می‌شود. به همین دلیل نیاز است تا استراتژی شفافی در پیش گرفته شود تا نقش بهره‌وری را بالا برده و در نهایت اثرات قیمت سوخت روی محصول تولیدی را کاهش پیدا کند.
بهرامن در ادامه افزود: یکی از راهکارها، استفاده از فناوری‌های نوین در معادن است که در ایران به دلیل استفاده از ماشین‌آلات قدیمی میزان مصرف سوخت بالا می‌رود. سوخت نقش تعیین‌کننده و تاثیرگذاری در بازار رقابتی مصرف داخلی و خارجی دارد و به راحتی در صورت تغییرات ناگهانی قیمت سوخت از بازار هدف صادراتی حذف می‌شود. در واقع استفاده از فناوری‌های نوین برای فعالیت‌های معدنکاری باید مورد توجه قرار گیرد. نایب رییس خانه معدن به برخی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر قیمت تمام شده محصول اشاره کرد و گفت: امروزه بخش معدن ایران به دلیل وجود محدودیت‌ها، ملزم به استفاده از برخی ماشین‌آلات و فناوری‌هایی هستند که مصرف سوخت بالایی دارند و باعث افزایش قیمت تمام شده محصول می‌شوند. در این جاست که نقش بهره‌وری و مدیریت موثر نبوده و عوامل تاثیرگذار بیرونی مانند تحریم‌ها موجب شده محدودیت‌هایی برای بکارگیری تجهیزات و فناوری‌های معدنکاری ایجاد شود. در بخش فرآوری مواد معدنی نیز بحث انرژی تاثیر واقعی خود را روی قیمت تمام شده محصول می‌گذارد.

 
ورود محصول نهایی به صنعت
وی اظهار کرد: بعد از تمام شدن مراحل تولید، زمانی که محصول نهایی بخواهد وارد صنعت شود و به عنوان یک ماده اولیه مورد استفاده قرار گیرد انرژی بسیار بالایی را نیاز دارد که از برق یا گاز تامین می‌شود و برای تمام مواد معدنی این موضوع صدق می‌کند. به عنوان مثال در صنعت سیمان که ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان عمده و بزرگ منطقه به شمار می‌آید نیاز است تا برنامه‌ریزی برای حفظ بازارهای هدف خود داشته باشد.

در واقع تمامی موارد یاد شده نیازمند نگاه دقیق و مدبرانه است که بتواند منجر به توسعه بازار و فعالیت‌های معدنی کشور شود. چرا که هزینه‌های در نظر گرفته شده برای سوخت و انرژی به گونه‌ای است که تاثیر بسزایی بر تولید مواد معدنی و بازار می‌گذارد و نباید تغییرات ناگهانی روی آنها اعمال شود. وی در پاسخ به این سوال که با توجه به شرایط موجود تولید برخی از مواد معدنی که از ارزش بالایی در مقایسه با دیگر کانی‌ها برخوردار نیستند با توجیه اقتصادی همراه است یا خیر، اظهار کرد: مواد معدنی که از قیمت بالایی برخوردار نیستند عمده آنها به مصرف داخلی می‌رسند. حال اگر این ذخایر معدنی در کشور وجود نداشت برای تامین آنها یا باید نسبت به واردات از دیگر کشورها اقدام می‌شد یا از دیگر مواد معدنی آنها را تولید می‌کردیم. هم‌اکنون آهک که به عنوان ماده اولیه برای تولید سیمان یا شن و ماسه‌های رودخانه ایی که به مصرف طرح‌های عمرانی کشور می‌رسد، در صورتی که در کشور وجود نداشت هزینه‌های بسیاری برای تامین آنها از سوی تولیدکنندگان باید صرف می‌شد.
وی بیان کرد: در حال حاضر علاوه بر وجود ذخایر فراوان معدنی در کشور، منابع انرژی و سوخت راحت نیز در کشور وجود دارد و نباید آن را از دست داد. بلکه باید در گردش ارزش‌افزوده به کار گرفته شود تا زمینه‌ای را برای حضور و رقابت تولیدکنندگان در بازار جهانی فراهم کند.

 
قیمت سوخت مناسب است
نادر غفاری، معاون فنی انجمن تولیدکنندگان سیمان نیز درباره هزینه سوخت برای تولید مواد معدنی و آثار آن روی قیمت تمام شده محصول نهایی در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: در حال حاضر سوختی که در اختیار تولیدکنندگان و فعالان معدنی قرار دارد به گونه‌ای است که تولید محصول را به صرفه اقتصادی همراه می‌کند و دلیل آن را می‌توان نرخ پایین و ارزان سوخت دانست.

وی افزود: درحال حاضر در تولید محصولات معدنی میزان هزینه سوخت در کل هزینه‌ها رقم قابل توجهی ندارد. اما در صورتی که سوخت آزاد شود باید درباره صرفه اقتصادی تولید محصول تصمیم گرفت چراکه در برنامه‌های اعلام شده اگر قیمت سوخت با نرخ «فوب خلیج‌فارس» یعنی نرخ محصول صادراتی یا ۱۰درصد کمتر از آن برابر شود در این صورت تولید برخی مواد معدنی توجیه اقتصادی نخواهد داشت. غفاری بیان کرد: در تولید سیمان میزان درصد هزینه سوخت ۱۷ درصد و انرژی که برای تولید ۸درصد است که در قیمت نهایی محصول اعمال می‌شود. حال اگر قیمت سوخت و انرژی مطابق با قیمت فوب خلیج‌فارس اعمال شود میزان اعداد تفاوت خواهد داشت و در این زمان است که باید نسبت به تولید محصول تصمیم‌گیری کرد البته این موضوع درباره تمام مواد معدنی صدق می‌کند. چراکه با افزایش میزان هزینه‌های سوخت و انرژی، استخراج و فرآوری برخی مواد معدنی توجیه نخواهد داشت.

Print Friendly, PDF & Email